Elevada a unos 700 metros sobre’l nivel del mar, ente les montañes del Parque Natural de Les Ubiñes-La Mesa, asítiase Banduxu, un pueblu que paez que quedara ancláu na Edá Media. Con namás cuatro decenes d’habitantes y un conxuntu arquitectónicu escepcional, Banduxu ye ún de los secretos meyor guardaos d’Asturies. Si entá nun lu conoces, ye’l momentu de facelo.
La so hestoria
Les primeres referencies documentales del llugar remóntense a principios del sieglu X, cuando la ilesia de Santa María yá apaez n’actes medievales. Col pasu de los sieglos, Banduxu foi configurándose como ún de los asentamientos más interesantes d'Asturies, hasta llegar a ser la primer capital del conceyu de Proaza nel sieglu XVI. Declaróse Bien d’Interés Cultural en 2009 pol Principáu d’Asturies pola escepcional conservación de la so arquitectura medieval, el pueblu caltién un trazáu urbanu qu'evoca sieglos d’hestoria.
Edificios hestóricos de Banduxu
Lo primero que llama l’atención del visitante ye la Torre de Tuñón —tamién conocida como Torre de Banduxu—, una estructura defensiva baxomedieval que domina’l paisaxe coles sos cuatro plantes y la so imponente presencia. Esta fortaleza, amás de refuxu, exerció funciones d’ayuntamientu y cárcel n’époces pasaes. Bien cerca, la ilesia de Santa María, con oríxenes medievales y reformes posteriores, caltién un aura de sieglos pasaos. Al so alredor agrúpense les cases de piedra y los tradicionales hórreos, que conformen ún de los conxuntos rurales más intactos d’Asturies.
Una hestoria d'aisllamientu
Una de les curiosidaes de Banduxu ye que nun cuntó con lluz eléctrica nin agua corriente hasta los años 80 del sieglu XX. Esta tardanza na llegada a la modernidá, lloñe de ser una desventaxa, contribuyó a preservar l’alma medieval del pueblu: cais, cases, instalaciones comunales y tradiciones caltienen un calter auténticu que güei ye difícil d’atopar en munchos llugares. Hasta mediaos del sieglu XX, l’accesu principal a Banduxu yera al traviés del Camín Medieval, una senda que xubía dende Proaza y que sigue’l trazáu d’una antigua calzada romana.
