Nel interior de Asturies, lloñe de los núcleos urbanos de Xixón, Uviéu y Avilés y de les rutes turístiques más transitaes, A Paicega preséntase güei como un espaciu que transita ente lo que foi y lo qu'entá permanez de pies. Lo que n'otru tiempu foi una pequeña comunidá rural activa, ye agora un llugar marcáu pola despoblación, onde la historia nun se cunta en museos, sinón en cases vacíes y ruines.

A mediaos del sieglu XX, la construcción de la presa de Salime —una de les mayores obres hidráuliques d'Europa nel so momentu— movilizó a miles de persones. Más de 2.000 trabayadores participaron nel proyectu, munchos d'ellos instalaos en poblaos creaos específicamente pa la obra. Ente esos asentamientos, A Paicega foi ún de los más importantes. Mientres aprosimao una década, llegó a funcionar como un núcleu dafechu equipáu: viviendes, escuela, chigre, peluquería ya inclusive servicios propios que dexaben sostener la vida cotidiana nuna redolada aisllada. Nun yera un campamentu provisional, sinón una comunidá alredor del trabayu, con families enteres vivendo ellí mientres avanzaba la construcción de la presa.

En 1955, cola inauguración del banzáu, la función d'A Paicega desapaeció de forma casi inmediata. Los trabayadores colaron y el pobláu quedó vacíu. L'abandonu foi total. Lo que fuera un núcleu con actividá constante mientres años quedó amenorgáu a estructures ensin usu. Güei, el llugar presenta un estáu de ruina avanzada: muries en pie, restos de viviendes y elementos esvalixaos que dexen reconstruyir mentalmente cómo foi la vida ellí. El contraste rescampla: d'una comunidá dinámica a un espaciu deshabitáu en cuestión d'años.

Una vida nueva p'A Paicega

Magar del deterioru, A Paicega caltién elementos clave del so pasáu. El más significativu ye la ilesia, dedicada a la Virxe de la Lluz, que se caltién de pies dende la so consagración en 1948 y ta siendo oxetu d'iniciatives de rehabilitación. Tamién persisten restos d'infraestructures asociaes a la obra, como l'antiguu teleféricu que tresportaba materiales a lo llargo de decenes de quilómetros, una solución técnica qu'evitaba les dificultaes d'accesu per carretera. El restu del pobláu preséntase como un conxuntu estazáu: cimientos, parés, ventanes ensin cristal y estructures qu'apenes suxeren la forma orixinal de los edificios.

Na actualidá, A Paicega adquirió un nuevu significáu. Forma parte d'una ruta de senderismu señalizada que parte de Pezós y conduz hasta l'antiguu pobláu, convertíu agora en puntu d'interés históricu y paisaxísticu. El llugar destaca tamién pol so mirador, dende'l que se llogren vistes privilexaes del cañón del ríu Navia y del banzáu de Salime, ún de los más estensos d'Asturies. Esti cambéu de función —d'espaciu habitáu a recursu turísticu— reflexa un enclín más ampliu: la reutilización del patrimoniu industrial como elementu cultural y turísticu.

Güei, A Paicega nun tien habitantes. Según los rexistros, cunta con cero viviendes actives y nenguna residencia permanente. Sicasí, conserva daqué más difícil de cuantificar: la memoria d'un momentu históricu nel que'l progresu industrial redefinió'l territoriu y la vida de los que lu habitaron. Caminar ente les sos ruines nun ye solo percorrer un espaciu abandonáu, sinón reconstruyir una historia recién: la d'una comunidá efímera, llevantada pola necesidá y desapaecío cuando dexó de ser útil.